In dit artikel lees je meer over enkele locaties in Katwijk die herinneren aan ons oorlogsverleden. Sommigen kun je ook nu nog bezoeken.

Marine Vliegkamp Valkenburg

Allereerst natuurlijk de TheaterHangaar zelf. Dit is een oude barak van het Marine Vliegkamp Valkenburg. Dit vliegveld was ten tijde van de start van WOII nog in aanbouw. Op 10 mei 1940 werd het door de Duitsers veroverd, die het de naam Fliegerhorst Katwijk gaven. De verovering ging overigens niet zonder slag of stoot, zo valt op Wikipedia te lezen. Aan het einde van de oorlog werd het vliegveld door de Duitsers onklaar gemaakt, later werd het met behulp van Canadese legertroepen in rap tempo weer hersteld. Vanaf 1947 droeg het de naam Marine Vliegkamp Valkenburg. De Koninklijke Marine stationeerde er onder andere Orions, die ingezet werden om Russische onderzeeërs op te sporen.

In 2006 werd het vliegkamp gesloten. Het terrein wordt op dit moment nog gebruikt door eigenaren van model- en zweefvliegtuigen. De meeste startbanen zijn inmiddels afgebroken – er is voor het gebied woningbouw gepland. Ook wordt er door de gemeente gekeken naar mogelijkheden om een ‘Drone Valley’ te ontwikkelen. Enkele barakken zijn bewaard gebleven, ook vormt de verkeerstoren een herkenbaar punt in het landschap. Deze zijn echter niet te bezoeken: alleen de TheaterHangaar en Hangaar2 zijn toegankelijk voor het publiek.

Atlantikwall

De Atlantikwall was de naam van de meer dan 5.000 kilometer lange verdedigingslinie die de Duitsers oprichtten. Op vele plaatsen is de Atlantikwall niet letterlijk een muur, ze bestaat vooral uit op strategische plaatsen aangelegde bunkers, (kust)batterijen en andere verdedigingswerken. Tussen Wassenaar en Katwijk is een stuk van de linie bewaard gebleven; hier betreft het wél een feitelijke muur. Voor een groot deel ligt deze in een niet-toegankelijk stuk van de Katwijkse duinen. In het Panbos is kun je nog wel een deel van de Atlantikwall te bekijken – te bereiken via wandelpaden vanuit het duin en vanaf de ingang van het Panbos aan de Wassenaarse weg.

In de duinen van Katwijk ligt ook een aantal bunkers, maar deze zijn afgesloten voor publiek. Ze zijn vooralsnog het exclusieve domein voor vele vleermuizen. Er worden door Staatsbosbeheer in de zomermaanden wel af en toe excursies verzorgd in het bunkercomplex in het nabij gelegen Rijksdorp.

Engelandvaarders

Zie je het al voor je? Je staat op het strand en de woeste branding bruist je tegemoet. De horizon kun je niet zien. Je eindbestemming is al helemaal niet zichtbaar: het verre Engeland! Het is koud en donker en er kan ieder moment een patrouille van de Duitse bezetters aankomen. En daar in het zand ligt je kano. Je hoopt dat hij je veilig naar de overkant zal brengen, maar er zijn geen garanties.

Voor zover bekend zijn er twaalf pogingen gedaan om vanaf het Katwijkse strand de oversteek naar Engeland te maken, vaak met hulp van de lokale bevolking. Slechts vier hiervan waren succesvol: maar acht jonge mannen kwamen in Engeland aan. Een aantal Katwijkers wist Engeland op een andere manier te bereiken, bijvoorbeeld door een schip te kapen - wat natuurlijk ook niet zonder gevaar was. Reden genoeg om voor deze ‘Engelandvaarders’ een monument op te richten op de Boulevard in Katwijk. De hoofdpersoon van Soldaat van Oranje, Erik Hazelhoff Roelfzema, is dus wellicht de meest bekende Engelandvaarder, maar zeker niet de enige! Wil je meer weten over de Engelandvaarders in het algemeen? Bezoek dan de website van de Katwijkse Stichting Engelandvaarders.  

Meer weten?

In het Torenmuseum in Valkenburg is een doorlopende expositie waarin aandacht wordt gegeven aan de Tweede Wereldoorlog. Vooral de impact die de oorlog had op het dorpsleven in Valkenburg is op indrukwekkende wijze in beeld gebracht. In Noordwijk vind je het Atlantikwall Museum. Online is veel informatie te vinden via de website www.katwijkinoorlog.nl.


Stap op de fiets

Op de fiets de locaties bezoeken? Deze fietsroute voert je langs de beschreven plekken in Katwijk en Valkenburg (22 km).